The 2-Minute Rule for âm đạo giả

Chúng tôi xin trích dẫn vài dòng trong bài tham-luận " DỊCH LÀ ĐỐI THOẠI" của Nhà thơ và dịch giả Khương-Hữu-Dụng " Cám dỗ thứ nhất rủ rê ta quá nệ vào " nghĩa" . Thơ không phải có " nghĩa" mà còn có " chữ" , mà " chữ" trong câu thơ đều có giấy chứng minh riêng do nhà thơ cấp. Chính diện mạo riêng cũng như bố cục riêng của " chư" tạo thành sức sống trường kỳ của câu thơ.

Có lẽ Household hết bài để viết rùi. Anh em ơi, thảo luận để. Xin được bắt đầu bằng mấy ví dụ điẻn hình trong Họa... diễn ...dịch (từ bản chính của Hán diễn Quốc ngữ)

La mer par ses vagues apporte les sédiments Sur lesquels des brindilles invitent le soleil à venir; Chaque début, chaque nouvelle renaissance De notre image... arrivent pour partir...

.. Khó mà phân biệt được bài nào là gốc, là dịch, phải không các bạn? Như vậy thì dịch giả đâu phải là người " bắt chước" mà họ đã có tinh thần sáng tạo nghệ thuật và sự tinh tế phong phú. Các bạn thử nghĩ xem một bài thơ được viết bằng một thứ ngôn ngữ xa lạ, mà mình không thông thạo, không đọc được và không Helloểu được như tiếng mẹ đẻ, thì hỏi thử bài thơ đó có giá trị đối với mình hay không? hay chỉ là một vật vô tri vô giác. Người dịch đã thành công khi đưa những người không đồng ngôn ngữ gần gũi cảm thông nhau hơn, đã biến bài thơ của một ngôn ngữ mà ta không hiểu được thành một món quà tinh thần vô giá, mà ta cảm thông và gần gũi như một bạn tri âm tri kỹ. Chị Thanh-Tâm là dịch giả thành công, mặc dầu Chị vẫn tự nhận là khiêm nhượng, nhưng phong cách dịch của Chị đã thể hiện một bút pháp mẫn tuệ, tài hoa, khéo léo, lựa chọn từ ngữ một cách thông minh, dựa trên cái nền cảm xúc sâu xa và chân thành khi đọc bài thơ nguyên bản.

Ðiều này nghe có vẻ quá thừa thãi và đáng buồn cười nhưng, kỳ quặc thay, lại cần phải nói ra ở đây. Bằng chứng hiển nhiên là cả hai ông Dương Tường và Phạm Xuân Nguyên đều chưa đọc tác phẩm của Saint-Exupéry mà đã "dịch" tùm lum cả lên! Này nhé: nhan đề cuốn sách là Terre des hommes chứ đâu phải là "Terre de lhomme". Té ra hai ông chưa đọc đến cả nhan đề của nguyên tác!

Bị đá văng ra khỏi nơi chôn rau cắt rốn, chúng ta đều là những con người "bị dịch" (nous sommes des hommes "traduits"). Cho dù ‘dịch là chết ở trong hồn một tí’, ông vẫn khăng khăng với ý nghĩ, rằng có một chút chiến lợi phẩm, mỗi khi đi ăn hàng!

Như vậy, bà vợ vô dụng suốt những ngày còn lại của mình có nghĩa là bà vợ không còn đáp ứng được việc chăn gối, chứ không phải, vì bị sẹo bỏng nên không làm việc được nữa, và phải ăn bám chồng con.

Nhưng tại sao trong thể thái chia đôi nọ, lại có hàm ngụ quy hợp? Do một thứ tinh hoa âm thầm nào phát tiết từ trong tiết điệu lục bát cùng với những vang bóng lãng đãng tỏa ra từ một nóc thảo đường? Một mái Helloên? Một thanh hiên tồn lập bao dong ra như thế và sẽ chứng giám một “vô lượng phương tiện lực” nào, sẽ “vớt người trầm luân” và thành tựu cái nghiã của “nam hải điếu đồ”?

"Đọc tới nơi tới chốn, là chấp nhận hiểm nguy. Điều gọi là căn cước, sự tự chủ của chúng ta có thể bị thương tổn. Trong những biểu Helloện khởi đầu của chứng động kinh, có một giấc mơ thật đặc trưng; Dostoevsky nói về nó. Con người như bị nhấc bổng ra khỏi thân thể của mình; người đó nhìn ngoái lại và cảm thấy một nỗi sợ bất thần, khùng điên; một Helloện hữu khác đang đi vô chính cái thân thể của mình đó, và chẳng còn đường nào để mà trở lại.

Bất thình lình cái câu thơ lục bát Nguyễn Du nọ lại kỳ dị hiện ra tại đây. Mọi sự bỗng dời bình diện. Cái câu thơ “một gian nước biếc mây vàng chia đôi” vốn là một câu thơ thuộc loại hàm hỗn man mác nhất trong Truyện Kiều. Nước biếc một gian? Sao gọi là một gian? Mây vàng chia đôi? Chia đôi cái gì? Chia đôi hai cõi nào? Hai miền hai ngả nào?

Ngay cả những bậc tiền bối viết văn bằng tiếng Tây đúng mẹo văn phạm hơn cả Phú Lãng Sa, dưới mắt một độc giả mẫu quốc, những tác phẩm như "Cổ tích về những miền đất trong sáng" [tạm dịch cái tựa "Les légendes de terres sereines" (?

Ðời tôi khép lại hai lần Trước lần khép mắt khôn hàn vĩnh ly Tuy nhiên còn nấn ná vì Ðể xem Vĩnh Cửu còn gì mở ra Cho mình biến âm đạo giả mua ở đâu cố thứ ba Những gì song điệp xảy ra Gẫm càng đồ sộ gợi ra lại càng Ngất trời tuyệt vọng mang mang Thiên đường địa ngục còn chan chứa gì Vĩnh ly là chất của trời Biệt ly là thói của đời nhà ma (kể từ cửa quỷ tuôn ra thói nhà băng tuyết chất là phỉ phong)

Điều này chẳng có gì khó Helloểu, bởi giới dịch thuật có bài bản là giới không những chỉ thành thạo ngôn ngữ một cách vô thức như người thường (hiểu theo Chomsky là người nói/nghe lý tưởng) mà còn có tri thức ngôn ngữ, nghĩa là ít nhiều gì họ cũng có học về ngôn ngữ học, trong đó, cú pháp (syntax) và ngữ nghĩa (semantic) là hai bộ môn bắt buộc. Lý do cần kiến thức cú pháp là để tránh vấn đề ngữ pháp, lý do cần kiến thức ngữ nghĩa là để tránh vấn đề diễn giải nội dung. Làm chủ kiến thức ngôn ngữ vẫn chưa đủ, họ còn có ý thức bảo vệ tính trong sáng của ngôn ngữ. Có thể nói, kiến thức ngôn ngữ và ý thức ngôn ngữ là hai điều kiện căn bản bắt buộc mỗi người dịch thuật chuyên nghiệp phải có.

Đúng ra chữ mai phải Helloểu là cây mai (abricotier) (Nguyễn Quảng Tuân – Tìm hiểu Nguyễn Du và Truyện Kiều). Chỉ đan cử một vài câu tiêu biểu, thật ra cuốn sách còn rất nhiều chỗ dịch sai nữa.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *